Công nghệ chạm vào cuộc sống

Trong thời gian qua, Lâm Đồng đã tận dụng tối đa các nguồn lực trí tuệ để giải quyết những bài toán đặc thù của một địa bàn đa dạng về địa hình, từ cao nguyên, đồi núi đến đồng bằng ven biển và hải đảo.

Những dấu ấn đậm nét từ thực tiễn

Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Hoài Trung, dấu ấn của khoa học và công nghệ hiện rõ trong mọi lĩnh vực đời sống trong 5 năm gần đây. 152 nhiệm vụ được triển khai, trong đó 20 nhiệm vụ cấp quốc gia... đã tạo ra một hệ sinh thái nghiên cứu đa ngành. Lĩnh vực nông nghiệp đóng vai trò trọng yếu khi chiếm đến 38% tổng số nhiệm vụ, tập trung vào việc chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp bền vững. Những mô hình ứng dụng công nghệ 4.0 trong sản xuất chuối Laba hữu cơ tại Lâm Đồng hay mô hình thâm canh táo, nho và nha đam tại Bình Thuận đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc tối ưu hóa tài nguyên và nâng cao giá trị thương phẩm.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ địa không gian để thiết lập bản đồ phân vùng rủi ro cho vùng trồng cà phê không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là tấm “hộ chiếu” giúp nông sản địa phương vượt qua các rào cản khắt khe của quy định chống phá rừng từ Liên minh châu Âu (EUDR).

Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và nguồn gen bản địa cũng mang lại những bước tiến dài trong ngành chăn nuôi và thủy sản. Việc làm chủ quy trình bảo quản lạnh tinh trùng cá tầm Nga, cá tầm Siberi và xây dựng mô hình Nuôi trai nước ngọt lấy ngọc đã mở ra hướng đi mới cho kinh tế biển và mặt nước. Trong khi đó, các trang trại chăn nuôi bò thịt đã chuyển mình mạnh mẽ với hệ thống chuồng kín, tự động hóa hoàn toàn từ khâu cung cấp thức ăn đến xử lý chất thải, tạo ra một vòng tuần hoàn sản xuất sạch, góp phần bảo vệ môi trường bền vững.

Không chỉ dừng lại ở kinh tế, khoa học xã hội và nhân văn đã trở thành cầu nối bảo tồn và phát huy giá trị di sản của nhiều dân tộc trong tỉnh. Việc ứng dụng công nghệ 4.0 và 3D trong quản lý, bảo tồn di sản tại Bảo tàng Lâm Đồng và Khu di tích khảo cổ Cát Tiên đã biến những giá trị tĩnh thành những trải nghiệm sống động, thu hút du khách. Đặc biệt, Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông hợp tác với Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản các di tích khảo cổ ngoài trời, củng cố nền tảng khoa học cho công tác quản lý và khai thác là một minh chứng điển hình cho việc sử dụng khoa học để phát triển du lịch cộng đồng gắn liền với bảo tồn địa chất. Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu chứng nhận “Đà Lạt - Kết tinh kỳ diệu từ đất lành” tại các thị trường khó tính như Nhật Bản và Hàn Quốc đã khẳng định vị thế thương hiệu vùng miền trên bản đồ quốc tế.

Lĩnh vực y dược và sức khỏe cộng đồng cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực thông qua việc khai thác kho tàng dược liệu bản địa quý báu. Các nghiên cứu về nấm linh chi Tà Đùng, dây đau xương hay các loài cây như mật nhân, sâm cau đã được chuẩn hóa quy trình trồng và chế biến thành các sản phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ điều trị bệnh mãn tính.

Đột phá bằng công nghệ số

Tuy nhiên, theo Sở Khoa học và Công nghệ, thực tế triển khai giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh cũng bộc lộ những “điểm nghẽn” cần nhìn nhận thẳng thắn. Dù số lượng nhiệm vụ lớn nhưng các công trình mang tính đột phá, đủ sức làm thay đổi cấu trúc kinh tế vùng vẫn còn khiêm tốn.

Quy mô ứng dụng AI và IoT hiện còn nhỏ lẻ, chưa phủ rộng toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu vẫn là một thách thức lớn khi cơ chế hợp tác giữa “3 nhà”: Nhà nước - nhà khoa học - nhà doanh nghiệp còn lỏng lẻo. Nguồn kinh phí đầu tư cho các giải pháp công trình lớn như chống xói lở bờ biển hay thử nghiệm lâm sàng dược liệu vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, dẫn đến tình trạng nhiều nghiên cứu mới dừng lại ở mức độ mô hình thí điểm.

Lâm Đồng xác định các định hướng chiến lược trọng tâm, nhằm đưa khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực chính cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh trong kỷ nguyên mới. Cụ thể, tỉnh tập trung hoàn thiện khung pháp lý, trọng tâm là cụ thể hóa Luật Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số 2025 vào thực tiễn địa phương. Đột phá nằm ở việc thiết lập cơ chế tài chính rủi ro (Venture Capital) để ủng hộ các ý tưởng khởi nghiệp táo bạo. Song song đó, Lâm Đồng sẽ hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo chuyên ngành (nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số du lịch) nhằm kết nối doanh nghiệp với các nguồn lực công nghệ. Đồng thời, định hướng nghiên cứu chi tiết trọng điểm theo từng lĩnh vực: nông nghiệp, kỹ thuật và công nghệ, khoa học tự nhiên, y dược, xã hội và nhân văn.