Du lịch nối dài đời sống đồ mây tre đan tay

Theo bà Ka Trỗi - người K’ho ở xã Sơn Điền, nghề đan mây tre của người K’ho trước đây cốt tạo ra các vật dụng thiết yếu phục vụ đời sống sinh hoạt và sản xuất. Ngoài ra, người K’ho còn tạo ra những vật dụng chuyên dùng trong đời sống nghi lễ cộng đồng. Nó mang dấu ấn văn hóa rất riêng. Người am hiểu văn hóa K’ho chỉ cần nhìn thoáng qua hoa văn, họa tiết trên đồ tre mây đan tay của người K’ho sẽ biết nó là của người K’ho ở khu vực nào, Di Linh hay Sơn Điền, Đạ Nghịch hay Lạc Dương. “Những chiếc gùi sẽ theo chân người K’ho lên rẫy gùi thóc, rau, củ, quả. Trong khi nong, nia, giần, sàng... được người K’ho sử dụng cho việc phơi phóng lúa và sàng sảy để làm sạch vỏ trấu lẫn nơi gạo. Rổ thì người K’ho dùng cho việc đựng rau củ và sản vật... phục vụ đời sống sinh hoạt. Tất cả vật dụng nêu trên đều được làm từ tre, nứa, lồ ô, mây, song... - những thứ mọc sẵn ở trong rừng tự nhiên”, bà Ka Trỗi chia sẻ.

Việc gìn giữ nghề đan mây tre của người K’ho ở xã Sơn Điền đang được nhiều nghệ nhân trẻ hào hứng tiếp nối. Chị Ka Hành - một nghệ nhân trẻ ở xã Sơn Điền tâm sự: “Nếu thế hệ trẻ người K’ho không chịu học từ thế hệ ông cha, không chịu làm công việc đan lát của thế hệ nghệ nhân đi trước, chắc chắn những giá trị văn hóa K’ho ẩn trong từng đường đan, nếp gấp sẽ bị mai một. Tôi mong rằng, người trẻ K’ho bằng tất cả niềm tự hào dân tộc sẽ ngày càng nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ các giá trị văn hóa mà ông cha đã gây dựng, giữ cho những giá trị ấy chảy mãi qua nhiều thế hệ”. Theo chị Ka Hành, việc gìn giữ nghề đan tre mây bằng tay không chỉ là hành động bảo tồn bản sắc văn hóa người K’ho, còn mở ra cơ hội tăng thêm thu nhập từ việc bán các vật dụng đan lát cho khách du lịch thông qua mô hình du lịch cộng đồng.

Còn ông K’Vững - người dân ở xã Sơn Điền nói rằng: Thời gian qua, một số địa phương của tỉnh Lâm Đồng đã khai thác các yếu tố văn hóa bản địa, biến chúng thành những sản phẩm du lịch, tăng tính trải nghiệm cho du khách. Trong đó, khách du lịch đặc biệt quan tâm đến các công đoạn tạo ra những vật dụng từ mây, tre của người K’ho. Nhiều sản phẩm đã được du khách sưu tầm, mua làm quà lưu niệm.

Theo ông Vũ Đức Nhuần - Chủ tịch UBND xã Sơn Điền, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người K’ho tại xã Sơn Điền được cấp ủy, chính quyền xác định đó là nhiệm vụ quan trọng, gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Sơn Điền luôn tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách hỗ trợ, triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại, tìm cách đưa các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của người K’ho tiếp cận khách du lịch, bán cho du khách, giúp người dân có thêm nguồn thu từ việc bán đồ tre mây đan tay.

Ông Ryosuke Sasaki - một thành viên của JICA chia sẻ thêm: Nhận thấy nhu cầu của khách du lịch thời gian gần đây có xu hướng thích mua những sản phẩm nhỏ, gọn, tinh xảo nên ông đang hướng dẫn người dân xã Sơn Điền chuyển sang đan nhẫn tre, khuyên tai, chuông ước để bán cho du khách.

Nhiều chuyên gia du lịch cho rằng, việc phát triển du lịch cộng đồng gắn với nghề thủ công truyền thống đang tạo ra những sự thay đổi tích cực, vừa bảo tồn được các giá trị văn hóa bản địa, vừa thêm cơ hội cho chính cộng đồng bản địa nâng cao chất lượng đời sống.